Mỗi năm, hàng trăm nghìn người Việt bị đột quỵ não, trong đó nhiều trường hợp mất đi cơ hội sống chỉ vì nhận biết sai dấu hiệu ban đầu. Vậy đột quỵ não là gì và bạn đã thực sự hiểu đúng về căn bệnh nguy hiểm này chưa?
1. Đột quỵ não là gì?
Đột quỵ não là gì ? Đột quỵ não (hay còn gọi là tai biến mạch máu não) là tình trạng dòng máu lên não bị gián đoạn đột ngột, khiến các tế bào não bị thiếu oxy và chết chỉ sau vài phút. Khi đó, các vùng não bị tổn thương sẽ mất khả năng điều khiển vận động, ngôn ngữ hoặc ý thức.
Có hai dạng đột quỵ não phổ biến:
- Đột quỵ thiếu máu cục bộ (nhồi máu não): xảy ra khi mạch máu não bị tắc nghẽn, chiếm khoảng 80–85% các trường hợp.
- Đột quỵ xuất huyết (xuất huyết não): xảy ra khi mạch máu não bị vỡ, máu tràn vào mô não, gây tổn thương nghiêm trọng.
Dù thuộc dạng nào, điểm chung là tế bào não bị phá hủy nhanh chóng, và mỗi phút trôi qua đều quyết định đến khả năng sống sót và hồi phục của bệnh nhân.
Xem thêm: Đột quỵ có thể báo trước – 10 dấu hiệu đột quỵ sớm
2. Những hiểu lầm phổ biến về đột quỵ não
Nhiều người vẫn mang trong đầu những nhận định sai lệch, khiến việc cấp cứu và phòng ngừa trở nên khó khăn.
- “Đột quỵ chỉ xảy ra ở người già”
Sai. Ngày nay, đột quỵ đang trẻ hóa nhanh chóng. Người dưới 40 tuổi vẫn có thể bị đột quỵ não do stress kéo dài, hút thuốc, ít vận động, béo phì hoặc tăng huyết áp tiềm ẩn.
- “Đột quỵ là đi ngay”
Không hoàn toàn đúng. Nếu phát hiện và cấp cứu trong 3–4,5 giờ đầu, nhiều bệnh nhân có thể hồi phục gần như bình thường. Vấn đề là phần lớn người bệnh chậm nhận biết dấu hiệu hoặc chữa mẹo dân gian nên mất cơ hội vàng.
- “Châm kim tay chân giúp tỉnh lại”
Hoàn toàn sai lầm. Việc châm kim hay cạo gió không chỉ không giúp cải thiện tình trạng, mà còn làm mất thời gian cấp cứu quý báu.
- “Đột quỵ não điều trị khỏi rồi thì không tái phát”
Nguy cơ tái phát rất cao, đặc biệt nếu người bệnh không kiểm soát tốt huyết áp, tiểu đường, mỡ máu hay vẫn duy trì thói quen xấu.
3. Cách nhận biết sớm đột quỵ não – Quy tắc FAST
Để không bỏ lỡ “thời gian vàng”, hãy ghi nhớ nguyên tắc FAST – cách nhận biết sớm đột quỵ não được Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến cáo:
- F (Face – Khuôn mặt): Méo miệng, lệch mặt, cười không đều.
- A (Arm – Tay): Một bên tay yếu, tê, không nhấc lên được.
- S (Speech – Lời nói): Nói ngọng, khó nói, không diễn đạt rõ ràng.
- T (Time – Thời gian): Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào trên, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức.
Ngoài ra, người bị đột quỵ não có thể có các biểu hiện khác như: chóng mặt, đau đầu dữ dội, mất thị lực đột ngột hoặc mất thăng bằng.
4. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây đột quỵ não
Đột quỵ não không xảy ra ngẫu nhiên. Nó thường là kết quả của nhiều yếu tố nguy cơ tích tụ trong thời gian dài, bao gồm:
- Tăng huyết áp: là nguyên nhân hàng đầu, chiếm hơn 50% các ca đột quỵ.
- Tiểu đường, rối loạn mỡ máu: làm tổn thương thành mạch, dễ gây tắc nghẽn.
- Hút thuốc, rượu bia, stress, thức khuya: làm tăng huyết áp và rối loạn tuần hoàn não.
- Ít vận động, béo phì: làm tăng nguy cơ huyết khối.
- Di truyền & tuổi tác: yếu tố không thể thay đổi nhưng có thể kiểm soát bằng lối sống.
Xem thêm: Review mẫu giường điện y tế dành cho bệnh nhân
5. Phòng ngừa đột quỵ não – điều bạn hoàn toàn có thể làm được
Tin tốt là đột quỵ có thể phòng ngừa tới 80% nếu thay đổi lối sống và kiểm soát các yếu tố nguy cơ sớm.
Một số nguyên tắc vàng giúp bảo vệ não bộ:
- Kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu định kỳ.
- Duy trì chế độ ăn lành mạnh: ít muối, nhiều rau xanh, hạn chế mỡ động vật.
- Tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày.
- Ngủ đủ giấc, tránh stress kéo dài.
- Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia.
- Theo dõi các dấu hiệu cảnh báo sớm như tê tay chân, nói ngọng thoáng qua.
Đột quỵ não là căn bệnh nguy hiểm nhưng có thể kiểm soát nếu bạn hiểu đúng và hành động kịp thời. Mỗi phút chần chừ là hàng triệu tế bào não chết đi – đồng nghĩa với việc khả năng hồi phục giảm đi đáng kể.
Hãy chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh và ghi nhớ quy tắc FAST.
Hiểu đúng – phát hiện sớm – xử lý nhanh chính là chìa khóa để chiến thắng đột quỵ não.
