Bài viết dưới đây sẽ giúp quý khách hàng phân biệt tai biến và đột quỵ.
Trong các bản tin sức khỏe hay cuộc trò chuyện hàng ngày, nhiều người thường dùng hai cụm từ “tai biến” và “đột quỵ” thay thế cho nhau. Có người cho rằng “tai biến nhẹ hơn đột quỵ”, có người lại nghĩ đây là hai bệnh khác nhau.
Trên thực tế, theo y học hiện đại, tai biến mạch máu não và đột quỵ não là cùng một bệnh lý, chỉ khác ở cách gọi. Tuy nhiên, sự khác nhau trong cách hiểu đã khiến nhiều người chủ quan, chậm trễ trong xử lý, làm tăng nguy cơ tử vong và di chứng.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất, sự giống và khác nhau, phân biệt tai biến và đột quỵ, cùng lý do vì sao ngành y hiện nay thống nhất dùng thuật ngữ “đột quỵ não” thay cho “tai biến mạch máu não”.
“Tai biến” và “đột quỵ” – hai cách gọi của cùng một bệnh lý
Tai biến và đột quỵ khác nhau như thế nào ?
Tai biến là gì?
Tai biến và đột quỵ khác nhau như thế nào là một câu hỏi được nhiều người quan tâm. “Tai biến” trong tiếng Việt có nghĩa là một biến cố xảy ra bất ngờ, gây hậu quả nghiêm trọng.
Trong y học, cụm từ “tai biến mạch máu não” từng được sử dụng rộng rãi để chỉ tình trạng mạch máu trong não bị tắc nghẽn hoặc vỡ, khiến một vùng não bị thiếu oxy, không thể hoạt động bình thường.
Tùy vị trí tổn thương, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như: liệt nửa người, méo miệng, mất ngôn ngữ, rối loạn tri giác… Đây đều là những hậu quả do não bộ bị tổn thương cấp tính.
Đột quỵ là gì?
Trong khi đó, “đột quỵ” (tiếng Anh: stroke) là thuật ngữ y học chính xác và hiện đại hơn, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cũng như các hiệp hội thần kinh trên thế giới sử dụng thống nhất.
Đột quỵ mô tả sự gián đoạn đột ngột của dòng máu lên não, nguyên nhân gây ra tai biến cho 2 nguyên nhân chính :
Nhồi máu não (thiếu máu cục bộ): chiếm khoảng 80%, xảy ra khi mạch máu bị tắc nghẽn bởi cục máu đông hoặc mảng xơ vữa.
Xuất huyết não (vỡ mạch máu não): chiếm khoảng 20%, xảy ra khi thành mạch yếu vỡ ra, gây chảy máu trong não.
Dù khác cơ chế, cả hai đều khiến tế bào não bị tổn thương chỉ trong vài phút và cần cấp cứu khẩn cấp.
Xem thêm: Khung tập đi phục hồi chức năng có bánh xe
Vì sao nên dùng thuật ngữ “đột quỵ” thay cho “tai biến”?
Trước đây, “tai biến mạch máu não” là cách gọi phổ biến tại Việt Nam, tuy nhiên khái niệm này thiếu tính chính xác.
“Tai biến” có thể xảy ra ở bất kỳ cơ quan nào, như “tai biến sản khoa”, “tai biến tim mạch”…
Trong khi đó, “đột quỵ” chỉ rõ cơ quan bị ảnh hưởng (não) và cơ chế bệnh sinh (ngưng trệ lưu thông máu).
Việc chuẩn hóa dùng từ “đột quỵ” giúp thống nhất cách chẩn đoán, điều trị và tuyên truyền trong cộng đồng, tránh hiểu nhầm rằng “tai biến nhẹ hơn” hay “chỉ là biến chứng tạm thời”.
Tai biến và đột quỵ khác nhau như thế nào?
Tai biến và đột quỵ khác nhau như thế nào? Về bản chất, tai biến và đột quỵ là cùng một bệnh lý, nhưng khác nhau ở phạm vi ngôn ngữ và mức độ chính xác trong chuyên môn.
Bảng so sánh dưới đây giúp bạn hình dung rõ hơn sự khác nhau giữa đột quỵ và tai biến:
| Tiêu chí | Tai biến mạch máu não | Đột quỵ não |
| Nguồn gốc khái niệm | Cách gọi cũ, dân gian | Thuật ngữ y học chuẩn quốc tế |
| Phạm vi nghĩa | “Tai biến” có thể dùng cho nhiều cơ quan khác | Chỉ đặc trưng cho bệnh lý ở não |
| Tính chính xác chuyên môn | Khái quát, chưa mô tả rõ cơ chế | Chính xác, mô tả rõ cơ chế bệnh |
| Cách sử dụng hiện nay | Giảm dần, ít dùng trong tài liệu y học | Dùng chính thức trong hồ sơ, nghiên cứu, phác đồ |
| Nhận thức cộng đồng | Thường nghĩ là nhẹ, dễ phục hồi | Nhận thức đúng hơn về tính nguy hiểm, cần cấp cứu |
Như vậy, sự khác nhau giữa đột quỵ và tai biến chủ yếu nằm ở cách dùng từ.
Nếu nói “tai biến mạch máu não” theo nghĩa cũ thì đó vẫn là đột quỵ não trong thuật ngữ y học hiện đại.
Nguyên nhân gây tai biến (hay đột quỵ)
Dù cách gọi khác nhau, nguyên nhân gây tai biến và đột quỵ là giống nhau, chủ yếu liên quan đến các bệnh lý mạch máu và lối sống.
Một số yếu tố nguy cơ chính nguyên nhân gây tai biến là:
- Tăng huyết áp: nguyên nhân hàng đầu gây cả nhồi máu và xuất huyết não.
- Xơ vữa động mạch: làm hẹp lòng mạch, cản trở dòng máu.
- Bệnh tim mạch: đặc biệt là rung nhĩ, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
- Đái tháo đường, mỡ máu cao, béo phì.
- Lối sống không lành mạnh: hút thuốc, uống rượu, ít vận động, căng thẳng kéo dài.
- Việc kiểm soát các yếu tố trên giúp giảm đáng kể nguy cơ xảy ra tai biến mạch máu não (đột quỵ).
Tai biến và đột quỵ khác nhau như thế nào? Tóm lại, tai biến và đột quỵ không phải là hai bệnh khác nhau, mà là hai cách gọi của cùng một bệnh lý – đột quỵ não.
“Tái biến mạch máu não” là tên gọi cũ, còn “đột quỵ” là cách gọi chính xác, thống nhất trong y học hiện đại.
Hiểu rõ sự khác nhau giữa đột quỵ và tai biến không chỉ giúp người dân sử dụng đúng thuật ngữ, mà quan trọng hơn, nhận thức được mức độ nguy hiểm của bệnh và hành động kịp thời khi có dấu hiệu cảnh báo.
Liên hệ với chúng tôi
Facebook: https://www.facebook.com/profile.php?id=61562663079850
YouTube: https://www.youtube.com/@thietbiyteducmanh
